31. Teylers
Een loopvogel, een reuzensalamander en een indie band
Weer een Strook met iets wat ik heb getekend, gelezen en geluisterd.
Read this post in English on my blog.
Tekenen
Het oudste (en mooiste) museum van Nederland is het Teylers museum in Haarlem. Afgelopen week was ik er eindelijk weer eens.
Sinds mijn vorige bezoek is het voormalige woonhuis van Pieter Teyler volledig gerestaureerd en toegankelijk. Eind 18e eeuw bezocht je het museum via de woning1 en kwam je uit in de monumentale Ovale Zaal. Nu is het omgekeerd: via diezelfde zaal betreedt je de woning.
Op de eerste verdieping vond ik daar het atelier van de kastelein. De kastelein was in deze een alleskunner: een schilder en tekenaar, die tegelijkertijd ook als bewaarder en conservator werkte. Een soort artist-in-residence. Het vertrek is weer volledig ingericht als werkkamer. Ik kon het niet laten mij even in zijn rol te wanen.
In het museum zelf zag ik de schedel van een uitgestorven loopvogel uit Patagonië. Ter vergelijking ligt er een schedel van een bonte kraai naast. Deze vleesetende vogel moet gigantisch zijn geweest. Ik maakte een snelle schets die ik thuis arceerde.
Nu maar hopen dat er geen anatomiekenners meelezen. Schedels en botten tekenen is een (moeilijk) vak. Bij het Natuurhistorisch heb ik gelukkig genoeg oefenmateriaal. Laatst labelde ik tientallen vogelschedels en tekende de opvallendste. Wie weet beheers ik het ooit.
Lezen
Het Teylers Museum wou ik graag bezoeken omdat ik momenteel De Reuzensalamander van Jelle Reumer lees: een geschiedenis van de paleontologie én van het Teylers Museum. Tot ver in de 18e eeuw was het nog geen uitgemaakte zaak wat fossielen eigenlijk waren. Spelingen van de natuur, die slechts op schelpen of botten leken? Overblijfselen van de zondvloed? Er was wel wat geks, want menselijke fossielen waren nog nooit gevonden.
Centraal in het boek staat de Zondvloedmens, een van de beroemdste fossielen uit de collectie van het Teylers. In 1725 dacht natuuronderzoeker Scheuchzer hem eindelijk te hebben: een menselijk geraamte die tijdens de zondvloed was omgekomen. De waarheid kwam pas een eeuw later, toen paleontoloog Cuvier het fossiel ontmaskerde als een reuzensalamander.
Leonardo Da Vinci had het al in de gaten dat de zondvloedtheorie niet kon kloppen, schrijft Reumer. Regen brengt immers geen dode dingen van de kusten naar bergen. Opperen dat het om uitgestorven dieren ging kon echter gevaarlijk zijn. Zelfs twee eeuwen later, moest Buffon op zijn woorden letten als hij over fossielen schreef.
In de 19e eeuw volgen de vondsten elkaar in rap tempo op. Meerdere topstukken belanden in de collectie van het Teylers en in dit boek. Zo wordt De Reuzensalamander een mooie reis, vaak ook letterlijk, langs de hoofdrolspelers in de paleontologie zoals Mary Anning, Charles Darwin, Richard Owen en Eugène Dubois.
Luisteren
Ratboys maakt een fijne mix tussen indie rock, country en Americana. Ik maak daarentegen weer een slechte mix van genres om een bandje te omschrijven. Gewoon luisteren dus. Van het album Singin’ to an empty chair.
Tot volgende week!
In dit artikel over de restauratie kan je zien wat voor geweldige puzzel het Teylers Museum en huis is.